🎬 Multilingual subtitles
✍️ Door: Team BC1.NL
Klimaatadaptief werken met innovatief watermanagement systeem
Slim inspelen op droogte: lessen uit de praktijk
Het vierjarige project ‘Zoetwaterboeren’ is onlangs succesvol afgerond. Het initiatief begon bij akkerbouwer Klaas Schenk uit Anna Paulowna, die in zijn bedrijfsvoering steeds vaker te maken kreeg met de gevolgen van klimaatverandering, zoals langere periodes van droogte. Om zijn bedrijf beter voor te bereiden op deze nieuwe omstandigheden, ging hij op zoek naar innovatieve manieren om efficiënter met water om te gaan.
Van individuele uitdaging naar gezamenlijke kracht
Wat begon als een individuele zoektocht, groeide uit tot een breed samenwerkingsproject met een groot aantal betrokken organisaties uit de agrarische en technologische sector. Gezamenlijk werkten zij aan oplossingen om de beschikbaarheid en het gebruik van zoet water op agrarische bedrijven te verbeteren.
Water slim benutten, van regen tot oogst
Een belangrijke uitkomst van het project is een systeem waarmee regenwater wordt opgevangen, gezuiverd en opgeslagen, zodat het op een later moment gebruikt kan worden voor irrigatie. Hierdoor ontstaat er minder afhankelijkheid van externe waterbronnen. Het systeem draagt bij aan een efficiënter watergebruik en helpt gewassen sterker te maken, wat van grote waarde is in een veranderend klimaat.
Efficiënt boeren dankzij één centraal dashboard
Voor een optimale werking is tijdens het project een digitaal dashboard ontwikkeld dat diverse functies en databronnen samenbrengt. Dit maakt het voor boeren eenvoudiger om op basis van actuele informatie beslissingen te nemen over bijvoorbeeld beregening of gewasbescherming. Voorheen waren hier meerdere applicaties of handmatige handelingen voor nodig; nu is alles geïntegreerd in één overzichtelijk platform. Dit verhoogt niet alleen de efficiëntie, maar bespaart ook tijd en kosten.
Doorontwikkelen naar een zelfsturend systeem
Hoewel het project formeel is afgerond, blijft de doorontwikkeling van het systeem verder gaan. Het uiteindelijke doel is een multifunctioneel dashboard dat verschillende systemen volledig met elkaar verbindt en deels autonoom kan opereren.
Zoetwaterboeren, een inspirerend samenwerkingsverhaal
De bijbehorende reportage, gemaakt op verzoek van Zoetwaterboeren, toont de belangrijkste resultaten en toepassingen. Aan het project werkten onder andere Wageningen Universiteit, LTO Noord, Vertify, Deltares en vele andere partijen mee. ‘Zoetwater boeren’ onderstreept het belang van samenwerking en technologische innovatie voor een toekomstbestendige landbouw.
Benieuwd naar meer inspirerende voorbeelden van duurzame innovaties in de landbouw? Kijk hier naar meer informatie over de praktijk van duurzame bloembollenteelt en ontdek hier hoe biogas wordt omgezet in superfood met Sustenso’s circulaire doorbraak. Stuk voor stuk veelbelovende stappen naar een toekomstbestendige sector.
Veelgestelde vragen
Dit is een korte samenvatting van de film. Bekijk de video hierboven voor het volledige verhaal.
Wat is duurzaam agrarisch waterbeheer?
Regenwater vasthouden in plaats van afvoeren. Normaal voert de drainage het water meteen af; hier is die drainage juist omgebouwd om het vast te houden. Past het niet meer in het perceel, dan gaat het naar een silo op het erf en van daaruit de grond in, waar op 30 meter diepte een zoetwatervoorraad wordt aangelegd. Valt er in het najaar en de winter te veel regen, als er niets groeit, dan zakt dat water door de grond naar de drainagebuis en gaat het diezelfde kant op. In een droge zomer komt het er via druppelslangen weer uit. Zo werkt hetzelfde systeem bij te veel en bij te weinig water.
Hoe sla je regenwater op in de landbouw voor droge tijden?
Het regenwater dat normaal via de drainage direct wordt afgevoerd, wordt door een aangepast drainagesysteem juist vastgehouden en naar een silo op het erf gepompt. Vanuit de silo gaat het naar de ondergrond, waar op 30 meter diepte boven een harde laag een zoetwatervoorraad wordt aangelegd die in de zomer weer voor de gewassen kan worden gebruikt.
Welke systemen helpen een boer bepalen wanneer hij water geeft?
Bij boer Klaas Schenk worden drie systemen naast elkaar gelegd: Agurotech dat advies geeft op basis van sensoren, Irriwatch dat met satellietbeelden werkt, en een modelberekening van Wageningen. Deze worden samengebracht in één dashboard dat per perceel laat zien of de teler in de veilige zone of de gevarenzone zit, met een voorspelling van een week vooruit.
Waarom is druppelirrigatie in de landbouw beter dan een waterkanon?
Het water gaat via druppelirrigatie door kleine zwarte slangetjes die ongeveer 5 centimeter onder het maaiveld liggen. Door oppervlakkig en veel minder water te geven dan met grote waterkanonnen worden de gewassen als het ware getraind om zelf wortels te maken en op zoek te gaan naar water.
Hoe wordt het opgevangen water gezuiverd voordat het de bodem in gaat?
Het water gaat eerst door een zandfilter dat het grove materiaal eruit haalt, en daarna door een actief koolinstallatie: een vat met bacterien die het vuil eruit eten, waaronder gewasbeschermingsmiddelen die anders de bodem en het grondwater zouden kunnen verontreinigen. Vervolgens wordt het in een bruin voorraadvat verzameld voordat het de bodem in gaat.
Mag je water in de bodem opslaan?
Niet zomaar. Binnen het project Zoetwaterboeren is daar een vergunning voor gekregen: water opslaan onder de grond, boven een harde laag. Dat is uniek. Om te kunnen volgen wat er gebeurt zijn er overal sensoren bijgezet die de waterstand meten onder de grond, in de tank en in het veld.
Wat gebeurt er als je te laat bent met water geven?
Het dashboard werkt met een groene, gele en rode zone. Zit de lijn in het groen, dan is er genoeg vocht in de bodem en hoeft er niet geïrrigeerd te worden. Komt de lijn in het geel, dan gaan de planten vocht tekortkomen. Komt hij in het rood, dan ben je eigenlijk al te laat, want dan gaat het bodemleven dood.
Waarom doet één boer dit samen met onderzoekers en beleidsmakers?
Het systeem is op zichzelf groot genoeg voor het eigen bedrijf, maar er ligt ook een maatschappelijke vraag onder. Doordat er partners bij betrokken zijn, kan wat er op de boerderij opvalt wetenschappelijk onderbouwd worden en verder gebracht. Zo helpt het niet alleen de eigen collega's maar de hele omgeving om klimaatadaptiever te worden en de beschikbaarheid van zoet water beter in de hand te houden.
Werkt dit watersysteem in de landbouw al?
Ja. Na vier jaar pionieren werkt het volgens de teler echt goed, zeker in een droog jaar. Het blijft wel fine-tunen: elk jaar wordt er weer bijgeleerd. Dit jaar wordt voor het eerst met het volledige systeem gewerkt, en wordt gekeken of het ook bij andere boeren in het gebied kan worden ingezet.
Waar bekijk ik de volledige film?
Nederlands
English
Water slim benutten, van regen tot oogst
Hoewel het project formeel is afgerond, blijft de doorontwikkeling van het systeem verder gaan. Het uiteindelijke doel is een multifunctioneel dashboard dat verschillende systemen volledig met elkaar verbindt en deels autonoom kan opereren.
